АЯЛДЫН ЖЫНЫС ОРГАНДАРЫНЫН КУРГАК УЧУГУ (АДАБИЯТТАРГА СЕРЕП)

Abstract

Туберкулез женских половых органов (ТЖПО) вызывается бациллами Mycobacteria tuberculosis и обычно является вторичным по отношению к туберкулезу легких. Распространенность туберкулеза женских половых органов не точная, так как в большинстве случаев вовремя не диагностируется. В разных странах заболеваемость ТЖПО варьируется от 1% до 30%. Во время первичного инфицирования M. tuberculosis, распространение происходит гематогенным и/или лимфогенным путями и оседают в различных органах в виде латентных форм. У 5-15% инфицированных пациентов латентные формы микобактерий, под воздействием различных факторов реактивируются, вызывая вторичное заболевание. Туберкулез женских половых органов, особенно в слаборазвитых странах, продолжает оставаться основной причиной нарушения менструального цикла и бесплодия. Наиболее распространенным проявлением ТЖПО является бесплодие из-за поврежденных фаллопиевых труб, очень низкой восприимчивости эндометрия или повреждения яичников с низким овариальным резервом и объемом. Диагноз ТЖПО требует подтверждения комбинацией тестов. Гинекологи могут начать с получения информации через историю болезни пациента, общий физический осмотр, осмотр брюшной полости и гинекологический осмотр. Рентгенография грудной клетки может показать активные легочные или старые зажившие поражения перенесенного туберкулеза, что приводит к подозрениям на поражение гениталий. Обычные методы диагностики ТЖПО включают различные методы визуализации, бактериологические, молекулярные и патологические методы, которые дают положительный результат только у небольшого процента пациентов, в результате чего во многих случаях состояние остается не выявленным. Как и при туберкулезе легких, лечение ТЖПО длится в общей сложности шесть месяцев. Хирургическое вмешательство не рекомендуется при ТЖПО из-за многочисленных рисков, и рекомендуется пероральная противотуберкулезная терапия. Большое значение имеет информирование больных туберкулезом легких о необходимости соблюдения мер инфекционного, а также о соблюдении режима рекомендованной терапии. Аялдардын жыныс органдарынын кургак учугу, кургак учук микобактериясынын таякчасынан келип чыгат жана көбүнчө өпкө кургак учугунун экинчи түрү болуп саналат. Аялдардын жыныс органдарынын кургак учуктун таралышы так эмес, анткени көпчүлүк учурда ал өз убагында аныкталбайт. Ар кайсы өлкөлөрдө аялдардын жыныс органдарынын кургак учук оорусу 1% дан 30% ке чейин өзгөрөт. M. tuberculosis менен биринчи жолу жуккан учурда таралуу кан жана/же лимфа жолу менен жүрөт жана ар кандай органдарда жашыруун формада сакталат. Инфекцияланган оорулуулардын 5-15 % микобактериялардын жашыруун формалары ар кандай факторлордун таасири астында кайра активдешип, экинчилик ооруну пайда кылат. Айрыкча өнүкпөгөн өлкөлөрдө аялдардын жыныс органдарынын кургак учугу этек киринин бузулушунун жана тукумсуздуктун негизги себеби болуп калууда. Аялдардын жыныс органдарынын кургак учугунун эң кеңири таралган көрүнүшү – жатын түтүктөрүнүн бузулушунан улам тукумсуздук, эндометриянын өтө төмөн кабыл алуу жөндөмдүүлүгү же энелик бездин запасы жана көлөмү төмөн болгон энелик бездин бузулушу. Аялдардын жыныс органдарынын кургак учугунун диагнозу тесттердин айкалышы менен ырастоону талап кылат. Гинекологдор оорулуунун тарыхын, жалпы физикалык текшерүү, абдоминалдык текшерүү жана гинекологиялык текшерүү аркылуу маалымат алуу менен башташы мүмкүн. Көкүрөк рентгени, өпкөнүн активдүү же мурунку кургак учуктун эски айыккан жараларын көрсөтүшү мүмкүн, бул жыныстык органдардын катышуусуна шектенүүгө алып келет. Аялдардын жыныс органдарынын кургак учугунун диагностикасынын салттуу ыкмаларына ар кандай сүрөттөө, бактериологиялык, молекулярдык жана патологиялык методдор кирет, алар пациенттердин аз гана пайызында оң болуп, көп учурларда абалды билинбей калтырышат. Өпкө кургак учугундагыдай эле, аялдардын жыныс органдарынын кургак учугу үчүн дарылоо жалпысынан алты айга созулат. Көптөгөн тобокелдиктерден улам аялдардын жыныс органдарынын кургак учугунда хирургия сунушталбайт жана кургак учукка каршы оозеки терапия сунушталат. Өпкө кургак учугу менен ооругандарга инфекциялык чараларды сактоо, ошондой эле сунушталган терапия режимин сактоо зарылчылыгы жөнүндө маалымат берүү чоң мааниге ээ. Tuberculosis of the female genital organs (FGTB) is caused by the bacillus Mycobacteria tuberculosis and is usually secondary to pulmonary tuberculosis. The prevalence of tuberculosis of the female genital organs is not accurate, since in most cases it is not diagnosed in time. In different countries, the incidence of FGTB varies from 1% to 30%. During the primary infection with M. tuberculosis, spread occurs by hematogenous and/or lymphogenous routes and is deposited in various organs in the form of latent forms. In 5-15% of infected patients, latent forms of mycobacteria are reactivated under the influence of various factors, causing a secondary disease. Tuberculosis of the female genital organs, especially in underdeveloped countries, continues to be the main cause of menstrual irregularities and infertility. The most common manifestation of FGTB is infertility due to damaged fallopian tubes, very low endometrial receptivity, or ovarian damage with low ovarian reserve and volume. The diagnosis of FGTB requires confirmation by a combination of tests. Gynecologists may start by obtaining information through the patient's medical history, general physical examination, abdominal examination, and gynecological examination. Chest x-ray may show active pulmonary or old healed lesions of previous tuberculosis, leading to suspicion of genital involvement. Conventional methods for diagnosing FGTB include various imaging, bacteriological, molecular, and pathological methods, which are positive in only a small percentage of patients, leaving the condition undetected in many cases. As with pulmonary tuberculosis, treatment for FBM lasts a total of six months. Surgery is not recommended in SVT due to multiple risks, and oral anti-tuberculosis therapy is recommended. Of great importance is informing patients with pulmonary tuberculosis about the need to comply with infectious measures, as well as compliance with the recommended therapy regimen.

More by Altynai Baitelieva

• ХИРУРГИЧЕСКОЕ ЛЕЧЕНИЕ ДЕГЕНЕРАТИВНЫХ ЗАБОЛЕВАНИЙ ПОЗВОНОЧНИКАScientific and practical journal Healthcare of Kyrgyzstan · 2026
• Seasonal dynamic model for projecting tuberculosis epidemiological trends in KyrgyzstanInfectious Disease Modelling · 2026
• Improvement of the human resource management system of healthcare in the Republic of KazakhstanBulletin of Turan University · 2026
• A scalable model for Parkinson’s disease genetic research in underrepresented populations: lessons from KyrgyzstanmedRxiv · 2026