Nuruosmaniye Kütüphanesi 4297 Numaralı Münşeât Mecmuası (1672-1705) İnceleme-Metin

Abstract

Nuruosmaniye Kütüphanesi 4297 numaralı ve “Münşe’ât Ta‘lîk” başlığı ilekaydedilmiş olan bu eser, 1672-1705 yılları arasında Mekke Şeriflerine, KırımHanlarına, İran, Fas, Özbek, Hind ve Hârizm sultanlarına gönderilmiş olan nâme-ihümayun ve sadrazam mektuplarını ihtivâ eden bir münşeât mecmuasıdır. Münşeâttaayrıca sadrazamlardan şeyhülislamlara, ulemaya, dârüssaade ağası, mirahur ağa gibidevlet görevlilerine yazılan mektuplarda yer alır. Ayrıca yine sadrazamlar tarafındanMısır, Bosna, Uyvar, Budin, Eğri, Tımışvar, Rumeli, Adana, Diyarbekir, Şam gibi ülkegenelindeki pek çok eyaletin valilerine yazılmış mektuplar yer almaktadır.Eserimizi inceleyen okuyucu Mekke şeriflerine gönderilen mektuplardaMekke ve civarının sükûnu, hacıların gidiş-gelişindeki güvenliğin sağlanması veMekke şeriflerinin tebdili gibi konularda Şerif Berekât ve Şerif Ahmed’e yazılanmektuplara erişebilecektir. Kırım hanları Selim Giray, Murad Giray ve II. Hacı Giray’agönderilen mektuplarda ise hanların Kamaniçe, ikinci Lehistan seferi ve Çehrinkuşatmasına davet edilmesini, Bahçesaray antlaşmasını, Kırım hanlarının tebdilini vehanlığın iç işlerine dair çeşitli konularda bilgi bulabilecektir. Eserin içerisinde en çokyer ayırılan mektuplar 1683 yılında gerçekleşen II. Viyana Kuşatması ve kuşatmasonrasında sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’nın yazmış olduğu mektuplardır.Burada okuyucu kuşatma öncesinde, kuşatma sırasında ve sonrasında sadrazamınortaya koyduğu idarî ve siyasi yönetime tanık olacaktır. Kuşatmalar haricinde eserinson bölümünde Osmanlı Devleti’nin iç ve dış siyasetine ve diplomasisine tanıkolabileceğimiz mektuplarda yer almaktadır, bu mektuplar padişah adına yazılan nâmeihümayunlardır ve 5 ve 6 Numaralı Nâme-i Hümayun Defterlerinde yer almaktadır.Eserdeki birçok mektup Köprülü Fazıl Ahmed Paşa, Merzifonlu Kara MustafaPaşa, Kara İbrahim Paşa ve Sarı Süleyman Paşa gibi 1672-1687 yılları arasındasadrazamlık görevini îfâ eden kişiler tarafından yazılmıştır. Bu dönemde sadrazamlartarafından yazılan mektuplara dair pek fazla arşiv kaydı yoktur, bu durum incelemişolduğumuz münşeât mecmuasının tarihî önemini arttırmaktadır.

More by Abdulkadir Şeker

• Kyrgyz Automatic Punctuation Restoration Benchmark: reproduction archiveZenodo · 2026
• Yapay Zekâ Tabanlı Sohbet Robotlarında Hizmet Kalitesi, Memnuniyet ve İtibar İlişkisi (The Relationship Between Service Quality, Satisfaction, and Reputation in AI-Based Chatbots)Journal of Tourism and Gastronomy Studies · 2026
• A deep learning approach using transfer learning on ECG images validated with real-world clinical data for arrhythmia detectionBiomedical Signal Processing and Control · 2026
• SMS spam detection via a systematic machine learning pipeline: Feature engineering, hyperparameter optimizing, scaling, and ensemble learningJournal of Engineering Research · 2026 · Citations: 1