Article · Bulletin of Toraighyrov University Pedagogics Series · September 14, 2026

ОРТА МЕКТЕПТЕ БАҒДАРЛАМАЛАУҒА ОҚЫТУДЫҢ БЕЙІМДІ МОДЕЛЬДЕРІН ЖОБАЛАУ: ТӘСІЛДЕР МЕН ҚҰРАЛДАРҒА ЖҮЙЕЛІ ШОЛУ

N.M. Suiindik, Dariya B. Abykenova

Abstract

Мақала орта мектеп оқушыларына бағдарламалауды үйретуге арналған интеллектуалды бейімдеп (адаптивті) оқыту жүйелерін (ITS) жобалаудың теориялық және әдістемелік негіздерін зерттеуге арналған. Білім беруді жаһандық деңгейде интеллектуалдандыру және Қазақстан Республикасының жасанды интеллект саласындағы ұлттық бастамаларын іске асыру жағдайында, стандартты оқытуды басқару жүйелерінен (LMS) дербестендірілген бейімделгіш орталарға көшу стратегиялық басымдыққа айналуда. Жұмыстың мақсаты – заманауи білім беру платформаларының архитектураларына салыстырмалы талдау жасау және мектеп оқушыларына Python тілін үйретуде гибридті ITS-модельдерінің артықшылықтарын негіздеу. Зерттеудің әдіснамалық негізін PRISMA хаттамасы бойынша әдебиеттерге жүйелі талдау, сондай ақ бейімделгіш алгоритмдерді (BKT, AST-талдау, генеративті ЖИ) салыстырмалы-салғастырмалы талдау құрады. Мақалада пәндік аймақ, оқушы, педагогика және интерфейс модельдерін қамтитын ITS-тің төрт компонентті архитектурасы егжей-тегжейлі ашып көрсетілген. Жүйеге есептерді шығару логикасын түсіндіруге және динамикалық скаффолдингті іске асыруға мүмкіндік беретін абстрактілі синтаксистік ағаштарды (AST) талдауға негізделген инновациялық тәсілге ерекше назар аударылған. Талдау нәтижелері отандық платформаларда (BilimLand, Daryn, QazTech) бейімділік контент бойынша сызықтық қозғалыспен шектелген «технологиялық алшақтықтың» бар екенін анықтады. Автор ұлттық оқу стандарттарымен интеграцияланған «түсіндірілмелі ЖИ» (Explainable AI) моделін ұсынады. Жұмыстың практикалық маңыздылығы Қазақстанның жалпы білім беретін мектептерінің 7–9 сыныптарында алгоритмдеуді оқыту кезіндегі семантикалық кедергілерді еңсеруге қабілетті гибридті жүйелерді әзірлеудің перспективалық бағыттарын анықтауда жатыр. Кілтті сөздер: интеллектуалды оқыту жүйесі, бейімдеп оқыту, мектептегі бағдарламалау, Python, AST-талдау.

Intelligent Tutoring Systems and Adaptive LearningArtificial Intelligence in EducationEdcuational Technology Systemsadaptive learningintelligent tutoring systemsPython programming education

ОРТА МЕКТЕПТЕ БАҒДАРЛАМАЛАУҒА ОҚЫТУДЫҢ БЕЙІМДІ МОДЕЛЬДЕРІН ЖОБАЛАУ: ТӘСІЛДЕР МЕН ҚҰРАЛДАРҒА ЖҮЙЕЛІ ШОЛУ

Abstract

More by Dariya Abykenova