Skip to content
Publications

Article · Вестник Алматинского университета энергетики и связи · June 30, 2024

ЖЕРДІ ҚАШЫҚТЫҚТАН ЗОНДТАУ ДЕРЕКТЕРІ АРҚЫЛЫ МҰЗДЫҚТАРДЫҢ МАССАЛЫҚ БАЛАНСЫНЫҢ ӨЗГЕРУІН БАҒАЛАУ

Serik Nurakynov, Ионосфера институты, Алматы, Қазақстан, Aibek Merekeyev, Gulnara Iskaliyeva, Байгурин Жаксыбек Джакупбекович, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

Abstract

Мақалада Жетісу Алатауы үшін өңірлік масштабта мұздықтардың массасының геодезиялық балансы есептелді. Зерттеу SRTM-С және TanDEM-Х жердің сандық модельдерін салыстыру арқылы алынған деректерді есептеу негізінде жасалды. Толқындардың ену тереңдігінің айырмашылығын анықтау үшін SRTM-С және SRTM-Х жердің сандық модельдеріне Python бағдарламалық синтаксисіндегі DEMCOMPARE бағдарламашасында жүзеге асырылған әдістеме негізінде салыстыру жүргізілді. Жүргізілген жұмыстың мақсаты Жетісу Алатауындағы мұздықтардың еру жағдайына объективті деректер алу, талдау жасау және ГАЖ технологиясын қолдана отырып мұздықтардың массалық балансын есептеу болды. Алынған деректер бойынша, 2000-2016 жылдар аралығында, Жетісу Алатау мұздықтары үшін жылына масса балансының өңірлік орташа мәні орта есеппен -0,44 m w.e. a-1құрады. Масса балансының ең жылдам қысқаруы Ырғайты және Тентек бассейндерінде -0.59 w.e. a-1 и -0.55 w.e. a-1болғаны анықталды. Ал Ақсу, Лепсі және Қаратал бассейндерінде салыстырмалы түрде ең баяу шығын -0.35, -0.38 және -0.40 w.e. a-1есептелінді. Мұздықтың күрт төмендеуінің себебін тиянақты талдау үшін климаттық деректер талданды. Өзгеру тенденцияларын талдау соңғы онжылдықтарда жылдың барлық маусымдары мен айларында барлық станцияларда ауа температурасының тұрақты өсуі байқалғанын көрсетті.

Cryospheric studies and observationsSynthetic Aperture Radar (SAR) Applications and TechniquesSatellite Image Processing and Photogrammetrymass balanceglaciersDEM comparison

More by Gulnara Iskaliyeva