Article · Вестник Алматинского университета энергетики и связи · September 30, 2023
ҚАЗАҚ ТІЛІНДЕГІ ТӘУЕЛДІК, ЖІКТІК ЖАЛҒАУЛАРЫН ЛОГИКАЛЫҚ ШЫҒАРЫМ ЕРЕЖЕЛЕРІ АРҚЫЛЫ ФОРМАЛДАУ
Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті, Астана, Қазақстан, Lena Zhetkenbay, Altynbek Sharipbay, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті, Астана, Қазақстан, Razakhova Bibigul Shamshanovna, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті, Астана, Қазақстан
Abstract
Мақалада қазақ тілінің сөздерін автоматты түрде талдауды жақсарту және морфологиялық бірліктерді анықтау мақсатында формальды ережелердің модельдерін тұжырымдау қарастырылды. Атап айтқанда, зерттеу бүкіл түркі тілдері тобында кеңінен қолданылатын лексикалық-семантикалық категорияларға жататын тәуелдік және жіктік жалғауларын қамтитын зат есімдердің синтезін реттейтін ережелерді түсіндіруге бағытталған. Қазақ тілінің морфологиялық ережелерінің формальды үлгілері тұрақты өрнектерді қолдана отырып шығарым ережелерімен сипатталды. Қазақ тіліндегі зат есімдердің жіктелу ережесінің формальді модельдерін толықтай оқып түсіну үшін аналитикалық зерттеулерді қарапайым ететін нейрондық желілер қолданылды. Бұл нейрондық желілер формалданған ережелердің жағдайын түсіну, бағалау және болжауға мүмкіндік беретін құрал болып табылады. Оқытуға арналған мәліметтер жиынтығы кириллица алфавитіне сәйкес реттелген JSON форматында жүйелендірілді. Бұл зерттеудің нәтижелері компьютерлік лингвистика саласында практикалық маңыздылыққа ие, бұл әсіресе электрондық грамматикалық жинақтарды, көп тілді электрондық тезаурустарды, мультимедиялық сұрақ-жауап жүйелерін, сондай-ақ зияткерлік оқыту құралдары мен қазақ тіліне бейімделген білімді бағалау жүйелерін, басқа да әлеуетті қолданбаларды әзірлеуде айқын көрінеді.
More by Lena Zhetkenbay
- Intelligent Inclusive Navigation System for a University Digital EcosystemComputers · 2026
- Directional Asymmetry of Domain-Adversarial Adaptation in Cross-Corpus Speech Emotion RecognitionIEEE Access · 2026
- Development of an Emotion Recognition System to Monitor Children's Emotions in Preschool InstitutionsInternational Conference on Computer Science and Engineering · 2025
- Multi-objective Optimization Framework for Energy Efficiency and Production Scheduling in Smart Manufacturing Using Reinforcement Learning and Digital Twin Technology IntegrationInternational Journal of Industrial Engineering and Management · 2025 · Citations: 16
