Article · Вестник Алматинского университета энергетики и связи · September 30, 2026
THE ALATAU SEISMIC BENCHMARK DATASET AND TRAINING THE PHASENET NEURAL NETWORK ON LOCAL DATA
А. Құдайберген, Ә. Жора, Р.Қ. Ерғалиев, Yerkebulan Nurgizat
Abstract
Терең оқыту әдістерін сейсмологияда қолданудың басты кедергісі — жергілікті жағдайға сай, стандартталған әрі таңбаланған деректердің тапшылығы. Бұл жұмыста екі міндет шешілді. Біріншіден, Қазақстан және іргелес аумақ сейсмикалық желісінің 2000–2025 жылдардағы цифрлық мұрағатынан 2020–2025 жылдардың жазбалары таңдалып, машиналық оқытуға арналған SeisBench стандартты форматына келтірілді және эталондық жинақ құрылды: 74 станциядан 100 Гц дискретизациямен, ұзақтығы 120 с терезелерге бөлінген 343 118 сигналдық трейс (342 759 P- және 342 953 S-белгімен), каталогта 64 244 оқиға. Екіншіден, осы жинақта PhaseNet нейрожелісі үш режимде бағаланды: SeisBench-тегі алдын ала оқытылған GEOFON моделін тікелей қолдану (zero-shot), GEOFON салмақтарынан бастап дәл баптау (fine-tuning) және нөлден оқыту (from scratch). Барлық режимдер бірдей тұрақты (frozen) тест жиынында салыстырылды. Zero-shot режимде дәлдік төмен болды: P-фаза бойынша recall@1с = 52 % (MAE = 1,21 с), S-фаза бойынша 33 % (MAE = 0,76 с). Жергілікті деректермен оқыту нәтижені түбегейлі өзгертті: fine-tuning режимінде P/S recall@1с = 98 %/86 %, ал нөлден оқытқанда 98 %/88 % (P MAE = 0,19 с; S MAE = 0,29 с). Абляциялық талдау P-фаза дәлдігі 5 мың трейстен-ақ қанығатынын, ал S-фаза үшін толық жинақ қажет екенін көрсетті (66 %-дан 88 %-ға дейін өсім). Нәтижелер шетелдік модельдерді аймақтық деректерге бейімдеудің қажеттілігін дәлелдейді және Қазақстан үшін алғашқы ашық сейсмологиялық эталондық жинақтың негізін қалайды.
More by Yerkebulan Nurgizat
- Galois Coordinates for Three-Dimensional Shape Representation and Spectral Description of Convolutional NetworksComputation · 2026
- Fault tolerance analysis of decentralized swarm coordination under progressive agent failure in autonomous robotic systemsVibroengineering PROCEDIA · 2026
- Design and Bench Evaluation of a Sensor-Integrated Prosthetic-Leg PrototypeSensors · 2026
- Physical Selection and Verification of a Trusted Source Signal Using an Angle-Selective MetasurfaceSensors · 2026
