Article · UzMU xabarlari · April 7, 2026
TABIIY TILNI QAYTA ISHLASH (NLP) SOHASINING SHAKLLANISHI VA RIVOJLANISH BOSQICHLAR
Botir Elov, Xusainova Zilola Yuldashevna
Abstract
Ushbu maqolada tabiiy tilni qayta ishlash sohasining shakllanishi va rivojlanish bosqichlari tizimli ravishda tahlil qilinadi.Tadqiqotda NLP tarixining asosiy evolyutsion davrlari, qoidalarga assolangan va grammatik yondashuvlar, semantik modellar,statistik usullar hamda chuqur o‘rganish va katta oldindan o‘rgatilgan til modellari bosqichlari ilmiy manbalar asosida yoritiladi.Adabiyotlar sharhi jarayonida mashina tarjimasining dastlabki g‘oyalari, kontseptual ontologiyalar, korpusga asoslangan statistikmodellar va zamonaviy neyron arxitekturalarning shakllanishi ketma-ketlikda tahlil qilinadi. Shuningdek, attention mexanizmi,Transformer arxitekturasi va transfer learning yondashuvlarining NLP rivojiga qo‘shgan hissasi ko‘rsatib beriladi. O‘tkazilgantahlil zamonaviy NLP tizimlarining nazariy va metodologik asoslarini aniqlash hamda kam resursli tillar, xususan o‘zbek tili uchunsamarali avtomatik matn tahlili modellarini ishlab chiqishda muhim ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.
More by Botir Elov
- OʻZBEK TILI MATNLARI UCHUN UNIGRAM TIL MODELINI ISHLAB CHIQISH: MUAMMO VA YECHINLARZenodo · 2026
- An annotated Uzbek social media corpus for emotion and sentiment analysisResearch Square · 2026
- UzEDSA: Uzbek Emotion and Sentiment Analysis DatasetMendeley Data · 2026 · Citations: 1
- Multimodal Symptom-to-ICD-11 Group Classification with External Validation Across Emergency Departments (Preprint)2026